Białka serwatkowe są nam najlepiej znane z właściwości wspomagania rozwoju masy i przyrostu siły mięśni sportowców. Najczęściej nie zdajemy sobie nawet sprawy, że białka serwatkowe to pokarm o tak niezwykle spektakularnej i szerokiej aktywności prozdrowotnej, że z pełną odpowiedzialnością możemy użyć w stosunku do nich modnego ostatnio określenia – superfood, czyli super żywność. A chyba jednym z najciekawszych, prozdrowotnych kierunków działania białek serwatkowych jest ich aktywność przeciwnowotworowa…
Rola białek serwatkowych w zapobieganiu nowotworom
W ostatnich latach choroby nowotworowe wykreowały się na jedną z głównych przyczyn zgonów na całym świecie. Ze względu na rosnącą częstotliwość występowania i wyniszczający charakter tych chorób, naukowcy nie ustępują w wysiłkach poszukiwania rozmaitych nowych strategii profilaktyki i leczenia raka. Spośród licznych obszarów badawczych, szczególną uwagę badaczy przykuwa ostatnio potencjalna rola w zapobieganiu nowotworom składników pokarmowych. A w grupie takich najbardziej obiecujących składników znalazły się właśnie białka serwatkowe, którym – w kontekście ich aktywności przeciwnowotworowej – poświęcono już kilka metaanaliz wyników badań naukowych.
Mechanizmy działania białek serwatkowych w kontekście nowotworów
Białko serwatkowe dostarcza pełnego kompletu wszystkich niezbędnych aminokwasów, wymaganych do utrzymania optymalnego stanu zdrowia. Niemniej nie to jest tutaj najważniejsze, albowiem frakcja białkowa serwatki składa się z kilku laktoprotein, a przede wszystkim z beta laktoglobuliny, alfa laktoalbuminy, immunoglobulin, albuminy surowicy bydlęcej i laktoferyny, a także wielu bioaktywnych peptydów. A jak dowodzą najnowsze badania, białka serwatkowe to aktywne biologicznie składniki pokarmowe, które z jednej strony zapewniają korzyści w postaci wspomagania rozbudowy mięśni i regeneracji potreningowej, z drugiej zaś szerokie korzyści zdrowotne, m.in. w postaci ochrony przeciwnowotworowej.
W badaniach tych m.in. ustalono, że laktoferyna, charakterystyczny składnik frakcji białek serwatkowych, wykazuje szczególny potencjał hamowania wzrostu komórek rakowych, indukowania ich apoptozy (programowanej śmierci komórkowej) oraz hamowania angiogenezy, czyli procesu tworzenia sieci nowych naczyń krwionośnych, który warunkuje rozrost guzów nowotworowych. W badaniach tych ponadto donoszono, że białka serwatkowe wspomagają czynności układu odpornościowego związane z kontrolą komórek rakowych, która jest kluczowym elementem mechanizmu chroniącego nasz organizm przed nowotworami.
Badacze zwracają również uwagę na zdolność białka serwatkowego do modulacji komórkowych szlaków sygnalizacyjnych, zaangażowanych w rozwój tkanki nowotworowej. Otóż okazuje się, że niektóre peptydy bioaktywne, uwalniane w efekcie trawienia białek serwatkowych, działają w sposób ukierunkowany na określone sygnalizacyjne szlaki komórkowe, związane z postępem raka. Badania wykazały, że peptydy te hamują sygnalizację na tych szlakach, hamując tym samym rozrost tkanki nowotworowej. W badaniach tych ponadto dowiedziono, że białka serwatkowe korzystnie modulują również inne szlaki sygnałowe, związane z rozwojem stanu zapalnego i odpowiedzią immunologiczną organizmu, przez co mogą zapobiegać rozwojowi choroby nowotworowej lub spowalniać jej postęp.
Skuteczność suplementacji białkami serwatkowymi w terapii nowotworowej
Oprócz wpływu na komórki rakowe i ich szlaki sygnalizacyjne, białka serwatkowe badano również pod kątem ich potencjału w poprawie skuteczności konwencjonalnych metod leczenia raka. A zgodnie z wynikami tych badań, suplementacja białek serwatkowych zwiększa skuteczność, ograniczając jednocześnie skutki uboczne, chemioterapii i radioterapii. Jak sugerują więc naukowcy, suplementacja białek serwatkowych może służyć jako terapia wspomagająca leczenie raka, wzmacniająca przeciwnowotworowe efekty działania leków i zmniejszająca skutki uboczne, związane z chemioterapią. Ponadto, jak podkreślają specjaliści, zdolność białka serwatkowego do wspomagania funkcji odpornościowych i poprawy stanu odżywienia może być szczególnie korzystna dla pacjentów onkologicznych, poddawanych konwencjonalnemu leczeniu, ponieważ może poprawiać ogólny stan ich zdrowia i ich ogólną kondycję fizyczną.
Podsumowanie roli białek serwatkowych w profilaktyce i leczeniu nowotworów
Znaczenie białek serwatkowych dla problematyki chorób nowotworowych najlepiej chyba podsumować cytatem z wniosków końcowych jednej z metaanaliz wyników badań naukowych:
„Nowe dowody naukowe sugerują, że białko serwatkowe ma potencjał jako środek zapobiegający nowotworom. Jest to intrygujący temat badawczy ze względu na jego związki bioaktywne, modulację szlaków sygnałowych i pomocniczą rolę w konwencjonalnym leczeniu raka. Konieczne są jednak dodatkowe badania, aby w pełni zrozumieć mechanizmy leżące u podstaw przeciwnowotworowego działania białka serwatkowego oraz określić optymalne dawki i protokoły podawania. Niemniej jednak te wstępne ustalenia otwierają nowy front w walce z rakiem i dają nadzieję na środki zapobiegawcze, które można łatwo włączyć do zdrowego stylu życia.”
Sławomir Ambroziak
Źródło:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2949824423001994