Nieswoiste choroby zapalne jelit to grupa chorób o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzujących się przewlekłym stanem zapalnym błony śluzowej jelit, podzielona na dwie zasadnicze jednostki chorobowe – chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Nieswoiste choroby zapalne jelit objawiają się w pierwszej kolejności bólami brzucha, biegunkami, anemią i innymi dolegliwościami, które poważnie wpływają na obniżenie jakość życia dotkniętych nimi pacjentów.
Skala problemu
Częstotliwość występowania nieswoistych chorób zapalnych jelit na świecie wciąż rośnie, co czyni je jednym z centralnych punktów zagrożeń zdrowia publicznego. Statystyki odnotowują 4.89 miliona przypadków tych chorób we współczesnej ludzkiej populacji i szacują, że każdego roku przybywa 400 tysięcy nowych ich przypadków. Niezmiennie głównymi regionami o najwyższej częstotliwości występowania tych schorzeń są kraje wysokorozwinięte, zwłaszcza Ameryki i Europy Północnej.
Farmakoterapia
Farmakoterapia nieswoistych chorób zapalnych jelit obejmuje zazwyczaj podawanie steroidowych leków przeciwzapalnych, leków immunosupresyjnych, tzw. leków biologicznych, antybiotyków, opiatowych leków przeciwbólowych oraz leków rozkurczowych i przeciwbiegunkowych. Do procesu leczniczego choroby dołączane bywają też zalecenia natury ogólnej, a więc w pierwszej kolejności unikanie nikotyny, niesteroidowych leków przeciwzapalnych i nadmiernego stresu, zmierzające do eliminacji czynników zaostrzających przebieg choroby.
Ważna sprawa – dieta
Ważny udział w procesie leczniczym może mieć również dieta. Wprawdzie nie istnieje coś takiego, jak specjalna dieta zalecana w nieswoistych chorobach zapalnych jelit, i ogólnie specjaliści są zgodni, że powinna to być normalna zdrowa dieta zdrowego człowieka, czyli urozmaicona i bogata w białko, witaminy i minerały, niemniej zalecane jest unikanie potraw, które wywołują dolegliwości lub je nasilają, a którymi mogą być w przypadku większości chorych: mleko i jego przetwory zawierające laktozę, pszenica, drożdże, kukurydza, pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa strączkowe, warzywa kapustne, banany, pomidory, jajka, wina oraz gotowe sosy i dania kupne.
Białko jest najważniejsze
W ostatnim czasie specjaliści zwracają szczególną uwagę na udział białek w diecie osób dotkniętych nieswoistą chorobą zapalną jelit. Jak dowiadujemy się z niedawno opublikowanej metaanalizy badań naukowych, liczne badania wykazały, że istotną rolę w leczeniu i remisji nieswoistych chorób zapalnych jelit odgrywa wspomaganie żywieniowe odżywką wysokobiałkową. Otóż poprzez eksperymenty na zwierzętach i badania kliniczne ustalono, że białko nie tylko dostarcza niezbędnej energii i składników odżywczych dla organizmu chorego jako fundamentu czynności życiowych, ale także uczestniczy w procesie remisji choroby poprzez szereg złożonych mechanizmów fizjologicznych.
A analizując te mechanizmy, wspomaganie żywieniowe odżywką wysokobiałkową, jak się okazuje, skutecznie promuje wydzielanie śluzu jelitowego, poprawia funkcję bariery jelitowej, stymuluje ekspresję białek ścisłych połączeń jelit, wspomaga utrzymanie stabilności struktury jelit, zmniejsza stopień przenikania czynników zapalnych, korzystnie reguluje mikrobiotę jelitową, utrzymuje równowagę mikroekologiczną jelit i ogólnie promuje zdrowie jelit. Ponadto odżywka wysokobiałkowa wpływa również korzystnie na aktywność odpowiednich, kluczowych szlaków sygnałowych, łagodząc objawy nieswoistych chorób zapalnych jelit poprzez hamowanie odpowiedzi zapalnej i wzmocnienie bariery antyoksydacyjnej.
Serwatka króluje
W tym miejscu należy jednakże wyjaśnić, że najwyższą skuteczność terapeutyczną w leczeniu pacjentów cierpiących na nieswoiste choroby zapalne jelit uzyskiwano przy zastosowaniu koncentratów białek serwatkowych, hydrolizatów białek serwatkowych i izolowanych frakcji białek serwatkowych – glikomakropeptydu i laktoferyny. W praktyce, w badaniach wyglądało to konkretnie w ten sposób:
Koncentrat białka serwatkowego stosowany przez 8 tygodni w dawce 0.5 g/kg/dzień – przepuszczalność jelit i morfologia jelit uległy znacznej poprawie, stosunek krypt kosmkowych do kosmków jelitowych uległ znacznemu zwiększeniu, markery stanu zapalnego uległy znacznemu obniżeniu.
Hydrolizat białka serwatkowego stosowany przez 12 tygodni w dawce 9.3-27.9 g/dzień – wskaźnik aktywności choroby znacznie się zmniejszył, średnia liczba wypróżnień na dzień uległa zmniejszeniu.
Glikomakropeptyd stosowany przez 8 tygodni w dawce 30 g/dzień – wskaźnik aktywności zapalenia jelit i stopień ich uszkodzenia endoskopowego uległy obniżeniu, który to efekt był porównywalny do zastosowania rutynowego leku, mesalamidu, w kontrolnej grupie pacjentów.
Laktoferyna stosowana przez 42 miesiące w dawce 1 g/dzień – po ok. 9 miesiącach wskaźnik aktywności choroby spadł z 50 do 35, po ok. 3 latach i 5 miesiącach badania krwi nie wykazały oznak nawrotu choroby, kolonoskopia wykonana po 3 latach i 6 miesiącach wykazała zasadniczo niemal całkowite wygojenie błony śluzowej jelit.
Wszystko na dobrej drodze…
Wprawdzie nieswoiste choroby zapalne jelit uznawane są za nieuleczalne przypadłości zdrowotne, to jednak odpowiednie postępowanie terapeutyczne i dietetyczne pozwala osiągać pacjentom wysoki komfort egzystencjalny, a długość ich życia nie odbiega od średniej populacyjnej. W tym miejscu należałoby jednak zwrócić uwagę, że choroby te były jeszcze do niedawna uznawana za nieuleczalne, jak bowiem widzimy, terapie eksperymentalne z zastosowaniem laktoferyny niosą nadzieję na całkowite ich wyleczenie.
Jakość na pierwszym miejscu
A kończąc, warto dodać, że najwyższej jakości izolaty białek serwatkowych obfitują w te frakcje białkowe, w odniesieniu do których badaniami naukowymi dowiedziono, że przynoszą największe korzyści zdrowotne w procesie terapii nieswoistych chorób zapalnych jelit, czyli w glikomakropeptyd i laktoferynę. I tak przykładowo najwyższej jakości izolat białka serwatkowego powinien zawierać w jednorazowej porcji do 440 mg laktoferyny, a więc dwie dzienne porcje takiego izolatu to mniej więcej taka dawka laktoferyny, jaka po trzech i pół roku stosowania zasadniczo niemal całkowicie goiła błonę śluzową jelit leczonych nią pacjentów.
Sławomir Ambroziak
Źródło: