Laktoferyna jest białkiem funkcjonalnym naszego organizmu, występującym we wszystkich płynach zewnątrzwydzielniczych, ale w największych ilościach we łzach, wydzielinie pochwowej, ślinie i mleku, szczególnie w pierwszym mleku matki, nazywanym siarą lub colostrum.
Z uwagi na występowanie w mleku, laktoferyna pojawia się również w pożywieniu jako jeden ze składników pokarmowych. Najwięcej laktoferyny znajdujemy oczywiście w produktach mlecznych, pośród których prym wiodą białka serwatkowe, oferowane jako odżywki dla niemowląt i sportowców. Ponieważ laktoferyna jest białkiem wyjątkowo odpornym na wysokie temperatury i procesy technologiczne, stosowane w przetwórstwie spożywczym, a także warunki panujące w układzie trawiennym, dlatego przyjmowana drogą pokarmową przenika w wymiernych ilościach do organizmu, zachowując tu swoją pełną aktywność biologiczną.
Jako białko wielofunkcyjne, laktoferyna wykazuje przede wszystkim aktywność immunologiczną, przeciwwirusową, przeciwbakteryjną, przeciwgrzybiczą, przeciwpasożytniczą, przeciwzapalną, przeciwnowotworową i antyoksydacyjną. Co jednak niezwykle ciekawe i co ustalono w ostatnim czasie, laktoferyna działa również w naszym organizmie jako środek przeciwbólowy.
Czy leki przeciwbólowe mogą szkodzić?
Ból jest nieprzyjemnym doświadczeniem emocjonalnym i chociaż bez wątpienia jest nieodzownym elementem przetrwania, działa jednak jak przysłowiowy miecz obosieczny. Z jednej strony jest sygnałem alarmowym, ostrzegającym nas przed potencjalnym uszkodzeniem i chroniącym ciało przed urazem, z drugiej strony ból może być również niepotrzebnym balastem pogłębiającym podstawowe objawy chorobowe, a ostatecznie może stać się nawet odrębną jednostką chorobową.
Dwie grupy leków powszechnie stosowanych w znoszeniu bólu to opioidy i niesteroidowe leki przeciwzapalne, reprezentowane przez ich sztandarowe molekuły, odpowiednio morfinę i aspirynę. Jednak opioidy wywołują niepożądane skutki uboczne, takie jak euforia, senność, depresja oddechowa, nudności, wymioty, świąd i zaparcia. Ponadto po długotrwałym podawaniu opioidów ich skuteczność ulega wyraźnemu obniżeniu, co prowadzi do tolerancji, uzależnienia i ostatecznie nadużywania narkotycznych leków przeciwbólowych. Dlatego też opioidy uznawane są za leki wysokiego ryzyka i wysokiej szkodliwości zdrowotnej. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mają właściwości przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, a więc są konwencjonalnymi lekami pierwszego wyboru w leczeniu bólu, szczególnie takiego bólu, który wynika z przebiegu stanu zapalnego. Niestety, również NLPZ cechują działania niepożądane, w tym owrzodzenia żołądka i dwunastnicy, krwawienia jelitowe oraz uszkodzenia nerek i wątroby.
W tej sytuacji specjaliści, jako uzupełnienie terapii z użyciem tradycyjnych leków przeciwbólowych, zaproponowali kilka środków, których działanie miałoby polegać na zwiększeniu skuteczności i jednocześnie obniżeniu szkodliwości tych leków. A na liście tego typu środków uzupełniających znalazła się również, m.in. laktoferyna.
Przeciwbólowe właściwości laktoferyny
Laktoferyna jest ogólnie uznawana za substancję całkowicie bezpieczną dla zdrowia. W badaniach na zwierzętach, doustne podawanie laktoferyny nie skutkowało żadnymi efektami toksycznymi, nawet przy dawkach do 2 g/kg masy ciała, podawanymi raz dziennie przez 13 tygodni. Ponadto badania kliniczne wykazały, że doustne podawanie do 7.2 g dziennie przez 8 tygodni, a także podawanie 100 mg laktoferyny dwa razy dziennie przez 4 tygodnie, jest bardzo dobrze tolerowane przez osoby dorosłe i nie skutkuje żadnymi zdarzeniami niepożądanymi na przestrzeni całego okresu suplementacji. Ponadto, gdy laktoferynę podawano doustnie noworodkom (100 mg dziennie przez 6 tygodni lub 850 mg na litr pożywienia przez 12 miesięcy), ani nie pojawiły się żadne działania niepożądane, ani nietolerancja suplementacji.
Dlatego też stosunkowo niedawno ukazała się publikacja pracy naukowej (Godinez-Chaparro, 2021), której autorzy skoncentrowali się na przeglądzie potencjalnych właściwości przeciwbólowych laktoferyny, a także mechanizmach jej działania, udokumentowanych w eksperymentalnych modelach badawczych. Celem tej pracy, wg słów jej autorów, było rozważenia zastosowania laktoferyny jako dodatku do opioidów i innych leków przeciwbólowych, zwiększającego ich skuteczności i pomocnego w obniżaniu ryzyka tolerancji, uzależnienia i zagrażającego życiu nadużycia.
W opinii autorów tej pracy, eksperymentalne modele badawcze dostarczają istotnych dowodów wskazujących na potencjalne właściwości przeciwbólowe laktoferyny. Tak więc zgodnie z wynikami badań, laktoferyna ma właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne, które mogłyby zostać potencjalnie wykorzystane w leczeniu bólu, szczególnie w przypadku kilku schorzeń, w tym choroby zwyrodnieniowej stawów i bólu neuropatycznego.
Niniejszy przegląd, jak postulują jego autorzy, przedstawia wstępne dane, które motywują potencjalne zastosowanie laktoferyny jako środka wspomagającego terapię opioidami i NLPZ, w celu zwiększenia ich skuteczności i obniżenia ryzyka skutków ubocznych, tolerancji, uzależnienia i nadużycia zagrażającego życiu.
Sławomir Ambroziak