Z uwagi na swoją wyjątkową aktywność biologiczną, kreatyna stała się jednym z najpopularniejszych suplementów diety stosowanych przez sportowców i osoby ćwiczące rekreacyjne w celu poprawy wydolności fizycznej i masy mięśniowej. Ponadto suplementacja kreatyny była również badana jako wspomagające narzędzie terapeutyczne w różnych stanach charakteryzujących się dysfunkcją i zanikiem mięśni, kruchością kości, zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami bioenergetycznymi tkanek i narządów.
Niemniej, pomimo dowiedzionych naukowo, korzystnych efektów suplementacji kreatyny w sporcie i w aspektach klinicznych, od dawna pojawiały się obawy, podnoszone przez autorów wielu specjalistycznych publikacji, że ten suplement diety może potencjalnie sprzyjać rozwojowi zmian nowotworowych, na drodze domniemanego przekształcenia do rakotwórczych amin heterocyklicznych.
Jednakże badania przeprowadzone na ludziach dostarczyły przekonujących dowodów na to, że zarówno niskie, jak i wysokie dawki suplementów kreatynowych, podawane zarówno w sposób krótkotrwały, jak też przewlekły, nie powodują wzrostu poziomu rakotwórczych amin heterocyklicznych w organizmach zdrowych osób. Tak więc wyniki tych badań obaliły długo pokutujące przekonanie, że suplementacja kreatyny może potencjalnie zwiększać ryzyko zachorowania na raka poprzez stymulację tworzenia związków rakotwórczych.
Natomiast kolejne badania z udziałem ludzi ukazały nam zupełnie inną rzeczywistość. Otóż okazuje się, że kreatyna nie tylko nie sprzyja nowotworom, ale im wręcz dosłownie zapobiega.
W jednym z tych badań wykorzystano dane z Narodowego Badania Zdrowia i Odżywiania (NHANES), z lat 2007–2018, w celu analizy związku pomiędzy spożyciem kreatyny a chorobą nowotworową u dorosłych Amerykanów. W badaniu tym wzięło udział łącznie 25 879 uczestników w wieku powyżej 20 lat. Do oceny korelacji pomiędzy wiekiem, spożyciem kreatyny i ryzykiem zachorowania na raka zastosowano wielokrotne modele regresji logistycznej oraz analizy ograniczonej funkcji sześciennej.
A w wynikach tego badania wykazano liniową, negatywną korelację pomiędzy poziomem spożycia kreatyny a ryzykiem zachorowania na raka. Na każde odchylenie standardowe wzrostu ponad średnią spożycia kreatyny ryzyko zachorowania na raka zmniejszało się o 5%. Tak więc zdaniem autorów tego badania, uzyskane przez nich wyniki sugerują, że wyższy udział kreatyny w diecie może zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka w reprezentatywnej populacji osób dorosłych.
W drugim badaniu z tej serii również oceniano związek pomiędzy spożyciem kreatyny a ryzykiem zachorowania na raka w ogólnej populacji USA, również przy użyciu danych z Narodowego Badania Zdrowia i Odżywiania (NHANES), tyle że z lat 2017–2020 i z węższą grupą badawczą – 7344 respondentów. Aby obliczyć poziom spożycia kreatyny ze źródeł pokarmowych, wykorzystano tutaj indywidualne pliki danych, zawierające szczegółowe informacje o każdym spożytym produkcie spożywczym i napoju, w tym produkcie mięsnym i napoju mlecznym, które są głównymi źródłami kreatyny w diecie człowieka.
A w podsumowaniu tego badania znajdujemy dwa szczególnie znamienne wnioski:
Dieta bogata w kreatynę wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem zachorowania na raka lub chorobę nowotworową u dorosłych Amerykanów w wieku powyżej 20 lat.
Każdy spożywany dziennie, dodatkowy miligram kreatyny na kilogram masy ciała powoduje zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka o ok. 1%.
Sławomir Ambroziak
Źródła:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4575580/
https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2024.1460057/full
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S175646462300333X