Reaktywne formy tlenu (ROS) są w niewielkich ilościach niezbędne do przebiegu prawidłowych procesów życiowych. Jednak w wyższych stężeniach są niezwykle toksyczne, albowiem uszkadzają wszystkie struktury komórkowe. Dlatego też w prawidłowych warunkach fizjologicznych, produkcja i eliminacja ROS utrzymywana jest w stanie dynamicznej równowagi, kształtowanej przez złożony system obrony antyoksydacyjnej, nazywany barierą antyoksydacyjną.
Znaczenie bariery antyoksydacyjnej
Szczególnie istotnym elementem bariery antyoksydacyjnej są tzw. zmiatacze wolnych rodników. Jednakże w przypadku zmiataczy problem polega na tym, że tylko niektóre z nich, głównie glutation i koenzym Q10, mogą być wytwarzane przez nasz organizm, podczas gdy większość musimy dostarczać do organizmu wraz pożywieniem. I tak głównymi zmiataczami pochodzenia pokarmowego są flawonoidy, fenolokwasy i terpenoidy oraz witaminy: C, A i E. A jak dowiodły badania ostatnich lat, również podobne do wspomnianego wyżej glutationu peptydy, powstające w efekcie trawienia spożywanego przez nas białka.
Stres oksydacyjny a niedobory w diecie
Jeżeli nasza codzienna dieta nie dostarcza odpowiednich ilości zmiataczy pochodzenia pokarmowego, stężenie ROS może przekroczyć zdolność obronną bariery antyoksydacyjnej, co prowadzi do rozwoju tzw. stresu oksydacyjnego. Natomiast stres oksydacyjny uszkadza błony komórkowe i cząsteczki biologiczne, a gdy się przedłuża, skutkuje w konsekwencji takimi problemami zdrowotnymi, jak cukrzyca, miażdżyca i choroby neurodegeneracyjne.
Białko grochu – źródło aminokwasów i antyoksydantów
Białko grochu zyskuje coraz większą popularność pośród sportowców oraz osób aktywnych fizycznie, zainteresowanych zdrową dietą i zdrowym stylem życia. A to z tego powodu, że wyróżnia się na tle innych białek roślinnych wysoką wartością biologiczną, porównywalną z białkami zwierzęcymi. Jak dowiodły badania naukowe, suplementacja białek grochu skutkuje takimi samymi efektami wspomagania przyrostu masy mięśniowej w odpowiedzi na trening siłowy, jak suplementacja białek serwatkowych, uznawanych za białka o najwyższej wartości biologicznej spośród wszystkich białek pokarmowych.
Peptydy jako naturalne zmiatacze wolnych rodników
Jak pamiętamy, bardzo efektywnymi zmiataczami wolnych rodników mogą być peptydy – cząsteczki zbudowane z kilku aminokwasów, na co spektakularnego przykładu dostarcza glutation – jeden z najważniejszych elementów komórkowej bariery antyoksydacyjnej naszego organizmu. Akurat glutation jest peptydem produkowanym przez komórki, jak jednak wykazały badania ostatnich lat, wewnątrzkomórkowa synteza nie jest jedynym sposobem produkcji peptydowych zmiataczy. Drugi sposób polega, jak się okazuje, na wycinaniu takich peptydów w procesach trawiennych ze pożywanych przez nas białek, a następnie ich wchłanianiu z przewodu pokarmowego i transporcie do bariery antyoksydacyjnej tkanek docelowych. A ten drugi sposób daje się relatywnie prosto odtworzyć w procesach technologicznych, przebiegających poza organizmem, na drodze laboratoryjnego trawienia białek odpowiednimi enzymami, co w efekcie daje produkt nazywany hydrolizatem białka.
Hydrolizaty białka grochu i ich rola w diecie
Hydrolizaty białka, z uwagi na swoją lekkostrawność i wysoką przyswajalność, od dawna są wykorzystywane jako środki odżywcze specjalnego przeznaczenia w żywieniu sportowym i klinicznym. W ostatnim czasie szczególnie wzrosło wykorzystanie hydrolizatów białka grochu jako pełnowartościowego zamiennika białek zwierzęcych w dietach wegańskich i cennego źródła aminokwasów w żywieniu sportowców. Dlatego w stosunkowo niedawnym badaniu, opublikowanym w 2023 r., naukowcy postanowili sprawdzić, czy również hydroliza białek grochu prowadzi do pozyskania peptydowych zmiataczy wolnych rodników, wzmacniających barierę antyoksydacyjną.
A w efekcie tych badań naukowcy ustalili, że hydrolizaty białka grochu dostarczają trzech peptydów o silnej aktywności antyoksydacyjnej. Przy czym jeden z tych peptydów okazał się zmiataczem tylko nieznacznie słabszym od glutationu, podczas gdy dwa pozostałe działały od niego na tym polu znacznie silniej – jeden prawie dwukrotnie, a drugi ponad dwukrotnie.
Tak więc korzystając z hydrolizatu białka grochu jako odżywki białkowej, warto mieć świadomość, że nie tylko wspomagamy mięśnie niezbędnymi aminokwasami, ale również zdrowie peptydami antyoksydacyjnymi.
Sławomir Ambroziak
Źródło: